Siyah Bant’ın temel amacı sanata uygulanan sansür vakalarının araştırıldığı, belgelendiği ve tartışıldığı, sanatçıların ve sanat kurumlarının hak ve özgürlükleri konusunda bilgilendirildiği ve sansürle ilgili kaynakların biraraya getirildiği bir internet sitesi aracılığıyla ifade özgürlüğünün savunulması için dayanışma ağı ve baskı grubu oluşturmaktır.

Hedefler:

- Türkiye’deki ifade özgürlüğü mücadeleleri bağlamında sanatsal hak ihlallerine karşı daha geniş kapsamlı yöntem ve stratejiler geliştirmek.

- Sansür kavramını ayrıntılı bir şekilde tanımlamak ve sansür hakkında teorik, hukuki ve pratik kaynakları biraraya getirmek.

- Sanatta sansür hakkında farkındalık yaratmak, kamuoyunda bir tartışma başlatmak ve sansüre karşı mücadele için bir iletişim ve dayanışma ağını geliştirmek.

- Sanatta sansürle ilgili farklı vakaları ve yöntemleri tanımlayarak, analiz ederek ve biraraya getirerek Türkiye’de sanata uygulanan sansürün stratejik haritalandırılmasının yapılması için ilk adımı atmak.

- Sansürün uygulanmasını meşru kılan ilgili yasal düzenlemeler ve sınırlamaları tespit etmek ve sansürle mücadele için gerekli yasal düzenlemelerin yapılmasını sağlamak.

- Sanatsal üretim ve dolaşımda sistematik sessizleştirme ve susturmanın sebep olduğu engellerin kaldırılması ve böylece yaratıcılığı güçlendirmek ve daha fazla izleyiciye ulaşmasını sağlamak.

Siyah Bant’ın kuruluş aşaması Hollanda Konsolosluğu Matra / İnsan Hakları Fonu ve Açık Toplum Vakfı desteğiyle Haziran 2011-Ekim 2012 tarihleri arasında gerçekleştirildi.

Siyah Bant kapsamında gerçekleştirilen etkinlikler aşağıdadır:

  • Siyah Bant internet sitesi yayına başladı. 2000’den sonra gerçekleşen ve bilinen sansür vakaları raporlandı. Sansürle ilgili kaynakça, linkler ve ilgili raporlar paylaşıldı. Haberler bölümünde konuyla ilgili duyurular ve haberler paylaşıldı.
  • 9 kentte (İstanbul, Ankara, İzmir, Diyarbakır, Adana, Mersin, Siirt, Batman, Mardin) yaklaşık 80 birebir görüşme yapıldı.
  • İstanbul’da 4 konferans/toplantı düzenlendi:

- Çağdaş Sanatta Sansür, Hrant Dink Anısına Atölye Çalışmaları, 28 Mayıs 2011, Cezayir Salon

- Açık Masa İştirak Programı // Sanatta İfade Özgürlüğü, sanatçı hakları ve sansürle başa çıkma stratejileri // 6 Ocak Cuma 18:30, Cezayir Salon, Konuk: Siyah Bant

- Siyah Bant // Sanatta İfade Özgürlüğü ve Sanatçı Hakları // 30 Ocak Pazartesi 18:30, Cezayir Salon, Konuk: Elif Yarsuvat

- Siyah Bant // Sanatta İfade Özgürlüğü ve Medya // 28 Şubat Salı 18:30, Cezayir Salon, Konuk: Prof. Dr. Yasemin İnceoğlu

  • Yerel ortaklıklar ve uluslararası ortaklıklar kuruldu.
  • Sonuç konferansı 29 Eylül 2012 tarihinde Cezayir Salon’da gerçekleştirildi.
  • Sansür vakalarının ve analiz yazılarının yer aldığı Siyah Bant Sanatta Sansür: Farklı Aktörler ve Mekanizmalar başlıklı kitabı yayınlandı. Kitabın dijital baskısına internet sitesi üzerinden ulaşılabilir.

2013 yılında Heinrich Böll Stiftung Derneği desteği ile Siyah Bant: Sanatta İfade Özgürlüğü, Sansür ve Hukuk başlıklı proje gerçekleştirildi.

Bu proje kapsamında sanatta ifade özgürlüğü ve sansür meselesini hukuki açıdan değerlendirmek, mevzuatı incelemek, sorunları tespit etmek ve çözüm önerileri geliştirmek amacıyla Şubat-Haziran 2013 tarihleri arasında Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi ortaklığı ve Prof. Dr. Turgut Tarhanlı danışmanlığında güncel ve plastik sanatlar, gösteri sanatları, sinema, müzik ve edebiyat alanlarında beş kapalı toplantı düzenlendi. Bu toplantılar serisine hukuk alanında çalışan akademisyenlerin, hukukçuların ve araştırmacıların oluşturduğu çekirdek bir grup ve her toplantının içeriğine bağlı olarak farklı alanlardan konuk akademisyenler, sanatçılar ve kurum temsilcileri katıldı. Toplantılarda, sansür deneyimi olan sanatçıların da katkılarıyla, bahsi geçen sanat disiplinlerine yönelik tehdit kaynakları ve  bu kaynakların hukuksal çerçevesi derinlemesine incelendi.

Bu çalıştayların sonuçlarını Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi Dr. Ulaş Karan bir yayına dönüştürdü. Kitap, sanatta ifade özgürlüğünün hukuki kapsamını, araçlarını ve sınırlarını tartışırken, bir yandan da hukuksal açıdan sanatsal ifade özgürlüğüne yönelik müdahale örgülerini göstermeyi amaçlamaktadır. Siyah Bant: Sanatta İfade Özgürlüğü, Sansür ve Hukuk başlıklı kitabın dijital baskısına internet sitesi üzerinden ulaşılabilir.

Aynı yıl içerisinde Friedrich Ebert Stiftung Derneği desteği ile Kültür Politikası Alanındaki Gelişmeler ve Sanatsal İfade Özgürlüğüne Etkisi ve Bölgede Sanatta İfade Özgürlüğü ve Sansür başlıklı iki araştırma projesi yürütüldü. Bu araştırmaların sonuçları ulusal ve uluslararası mecralarda yayınlandı.

Ek olarak, sinemada devlet desteğini ve sansür işleyişini araştırmak amacıyla sinema sektöründe bir araştırma yürütüldü ve bu araştırma “Dosya: Devlet Desteği ve Sansür” başlığıyla Altyazı dergisinde yayınlandı.

Son olarak, Siyah Bant, Freemuse ve Düşünce Suçu(!?)na Karşı Girişim tarafından 2014 yılında Birleşmiş Milletler Evrensel Periyodik İnceleme toplantısında değerlendirilmek üzere sanatçılara yönelik tutuklama, tehdit ve sansüre varan birçok müdahaleyi detaylı olarak anlatan ortak bir rapor hazırlandı.

Türkiye’nin insan haklarına dair durumunun Birleşmiş Milletler’e üye devletler tarafından gözden geçirildiği Evrensel Periyodik İzleme (EPİ) oturumu 27 Ocak 2015 tarihinde Cenevre’de gerçekleşti.  Aynı anda, Siyah Bant, P24 ve Freemuse evsahipliğinde ve IHOP işbirliği ile İstanbul’da bir toplantı düzenlendi ve içinde insan hakları alanında çalışan kurumların temsilcilerinin, aktivistlerin, sanatçıların ve gazetecilerin yer aldığı yaklaşık 56 kişilik bir grup Cenevre’de gerçekleşen oturumu internetten canlı olarak izledi. Bir yandan da, yorumlarını UPRTurkey hasthagı ile kamuoyuyla paylaştı. Bu hasthag 70 ülkeden takip edildi.

Siyah Bant, 2015 yılında bir grup sinemacının kurduğu sansürsüz sinema girişiminin desteğiyle çalışmalarına devam etmektedir.